Sondazhet janë gjithmonë të rëndësishme, sidomos kur bëhet fjalë për Evropën dhe Kinën, të cilat përherë e më shumë po ndërveprojnë më njëra-tjetrën. Duke pasur parasysh distancën gjeografike dhe shpeshherë keqkuptimet, e ndoshta edhe mosnjohjen e realiteteve përkatëse, bëhet gjithnjë e më e rëndësishme të dihet se ku qëndrojnë perceptimet. Ndërsa Kina vazhdon të zgjerojë angazhimin e saj me Evropën në fusha të tilla si tregtia, teknologjia, arsimi dhe shkëmbimi kulturor, është mirë të kuptohet se si brezi i ri në Evropë e sheh vendin. Këto perceptime kanë rëndësi sepse qëndrimet e të rinjve sot do të formësojnë bashkëpunimin, dialogun dhe mirëkuptimin e ndërsjellë në të ardhmen midis Kinës dhe Evropës.
Në dekadat e fundit, Kina ka përjetuar një zhvillim të shpejtë ekonomik dhe është bërë një pjesëmarrëse e rëndësishme në qeverisjen globale dhe bashkëpunimin ndërkombëtar. Në të njëjtën kohë, imazhi i Kinës jashtë vendit shpesh formësohet nga narrativa të ndryshme të paraqitura përmes medias, debateve politike dhe diskursit publik. Për këtë arsye, sondazhet synojnë të ofrojnë një pamje më të qartë se si të rinjtë evropianë e kuptojnë Kinën, çfarë ndikon në pikëpamjet e tyre dhe sa të njohur janë ata me zhvillimin, kulturën dhe rolin ndërkombëtar të Kinës.
Instituti Kinë–EQL, me seli në Hungari, zhvilloi gjatë vitit 2025 një studim me temën “Kina në sytë e të rinjve evropianë”. Studimi u realizua me pjesëmarrjen e 19,025 të rinjve evropianë të moshës 18 deri në 35 vjeç, të përzgjedhur nga 36 vende. Nga këto vende, 27 janë shtete anëtare të Bashkimit Evropian (BE), 5 janë vende kandidate (Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia), ndërsa 4 të tjera janë vende jashtë BE-së (Norvegjia, Islanda, Zvicra dhe Mbretëria e Bashkuar). Mostrat kombëtare ndryshojnë në varësi të vendit. Në total, u realizuan 19,025 intervista, prej të cilave 15,308 në vendet e BE-së dhe 3,717 në vendet jashtë BE-së.
Burimi: China-CEE Institute*
Qëllimi i këtij hulumtimi nuk është vetëm të matë perceptimet, por edhe të identifikojë mundësitë për përmirësimin e komunikimit dhe shkëmbimit njerëzor. Të rinjtë evropianë sot janë të lidhur globalisht përmes platformave digjitale, programeve ndërkombëtare të studimit dhe ndërveprimit kulturor. Opinionet e tyre mund të pasqyrojnë si kuriozitetin ashtu edhe pasigurinë rreth Kinës. Duke mbledhur dhe analizuar perspektivat e tyre, anketa ofron njohuri që mund të ndihmojnë në forcimin e dialogut dhe promovimin e një mirëkuptimi më të ekuilibruar.
Rezulatatet makro në Evropë
Pavarësisht apo për shkak të shfaqjes së Kinës si një superfuqi globale, imazhi i saj i përgjithshëm midis të rinjve evropianë është përgjithësisht pozitiv. Kina gëzon reputacionin e saj më të fortë në Evropën Juglindore dhe në Ballkan, si dhe në Spanjë dhe Mbretërinë e Bashkuar. Opinionet janë më të ndara në Evropën Veriperëndimore kontinentale dhe kanë tendencë të jenë më negative në Evropën Veriore. Ndërsa të rinjtë e pranojnë fuqinë e Kinës, kjo mund të frymëzojë gjithashtu një shkallë shqetësimi ndaj një aktori potencialisht hegjemonik. Megjithatë, edhe në vendet ku pikëpamjet janë më pak të favorshme, perceptimet e të rinjve për Kinën mbeten përgjithësisht pozitive.
Për të rinjtë evropianë, Kina mbetet një vend relativisht i largët, me pak prej tyre që e kanë vizituar ndonjëherë ose janë ekspozuar ndaj kulturës së saj. Politika e brendshme e Kinës nuk është një shqetësim i madh për ta, as marrëdhëniet Kinë-Evropë, të cilat ata kanë tendencë t’i konsiderojnë si më pak urgjente sesa çështje të tilla si Kriza e Ukrainës ose ndikimi i Shteteve të Bashkuara. Përvoja e drejtpërdrejtë me Kinën midis të rinjve evropianë është e kufizuar dhe interesi për politikën kineze është relativisht i ulët. Megjithatë, Kina është shumë e pranishme në jetën e tyre të përditshme:
Së pari, të rinjtë evropianë konsumojnë gjerësisht dhe shpesh zgjedhin në mënyrë aktive produktet kineze në një gamë të gjerë kategorish.
Së dyti, shumica e të rinjve evropianë besojnë se Evropa varet shumë nga zinxhirët kinezë të prodhimit dhe furnizimit, duke e bërë Kinën një aktor të domosdoshëm në kontinent.
Së treti, në konkurrencën globale, Kina shihet gjithnjë e më shumë si një lider botëror – nëse jo një fuqi që tashmë i ka tejkaluar Shtetet e Bashkuara në fusha të caktuara. Ndikimi i saj teknologjik është pranuar gjerësisht dhe potenciali i saj i rritjes shihet si larg nga të qenit i shteruar. Ndikimi i Kinës përtej sferës ekonomike – kulturore, diplomatike, gjeopolitike dhe ushtarake – është më pak i njohur, por prapëseprapë i rëndësishëm. Edhe në këto fusha, Kina perceptohet si një vend që ka një avantazh të qartë dhe shumë evropianë presin që roli në zgjerim i Kinës të ketë një ndikim përgjithësisht pozitiv.
Më shumë se 8 në 10 thonë se kanë një mendim pozitiv për vendin.
Vlen të përmendet se edhe në vendet ku pikëpamjet janë më pak të favorshme, perceptimet e të rinjve për Kinën mbeten përgjithësisht pozitive – për shembull, 63% në Finlandë. Evropa Juglindore – duke përfshirë Ballkanin, pjesë të Evropës Lindore (veçanërisht Rumaninë dhe, në një masë më të vogël, Bullgarinë), si dhe Greqinë – shquhet si rajoni ku të rinjtë shprehin pikëpamjet më pozitive për Kinën. Pavarësisht përvojës relativisht të kufizuar të drejtpërdrejtë me Kinën (pak vizita, ekspozim më i ulët kulturor), të rinjtë në këto vende raportojnë një imazh përgjithësisht të favorshëm dhe besim të fortë në Kinë.
Modelet sociodemografike të vëzhguara në këtë studim tregojnë se qëndrimet më pozitive ndaj Kinës, si dhe prirja më e lartë për t’u angazhuar me Kinën, gjenden midis burrave të arsimuar dhe të punësuar me një nivel të caktuar të ardhurash, që banojnë në zona të mëdha urbane. Në përgjithësi, individët më të pasur, si dhe ata që zotërojnë kapital kulturor dhe/ose politik, kanë më shumë gjasa të nxjerrin në pah pikat e forta të Kinës. Burrat kanë tendencë të nxjerrin në pah çështjet e biznesit, inovacionit dhe gjeopolitike, ndërsa gratë theksojnë trashëgiminë dhe fuqinë e butë.
Shumica e të rinjve evropianë të intervistuar marrin informacion rreth Kinës përmes mediave sociale dhe platformave video (66%) dhe internetit (64%), shumë më përpara se gazetat, televizionin, radion dhe mediat e tjera tradicionale (39%). Librat, raportet dhe mediat e tjera të shtypura (22%), si dhe burimet akademike ose arsimore (21%), vijnë më pas. Përvoja e drejtpërdrejtë, vizitat në Kinë ose bisedat me miqtë dhe kolegët (16%) vijojnë, me robotët e inteligjencës artificiale (15%) që mbyllin listën.
Së fundmi, shumica e evropianëve aktualisht i shohin marrëdhëniet Kinë-Evropë si miqësore ose të paktën bashkëpunuese pavarësisht konkurrencës themelore. Më shumë se 6 në 10 janë optimistë për zhvillimin e ardhshëm të këtyre marrëdhënieve (30% janë neutralë dhe vetëm 7% janë pesimistë). Kjo krijon hapësirë për zhvillim të mëtejshëm: vendet jo-anëtare të BE-së janë tashmë të bindura për përfitimet e ndërtimit të lidhjeve të forta me Kinën, ndërsa vendet e BE-së – veçanërisht ato në Evropën Veriore dhe Verilindore, janë më të kujdesshme në lidhje me ndikimin dhe pushtetin në rritje të Kinës.
Rinia Shqiptare
Rinia shqiptare po bëhet gjithnjë e më e rëndësishme në mënyrën se si Shqipëria lidhet me botën, përfshirë edhe me Kinën. Në një kohë kur ndikimi global i Kinës po rritet, të rinjtë shqiptarë po përpiqen ta kuptojnë këtë vend jo vetëm përmes informacionit, por edhe përmes mundësive të bashkëpunimit në arsim, teknologji dhe kulturë. Krahasuar me bashkëmoshatarët e tyre në Evropë, të rinjtë në Shqipëri paraqesin një profil interesant: më pak të ekspozuar ndaj kulturës kineze, por më të hapur dhe më pozitivë në qëndrime.
Në Shqipëri, 71% e të rinjve raportojnë se janë rrallë ose kurrë të ekspozuar ndaj kulturës kineze, duke e vendosur vendin në të njëjtin grup me vendet e Ballkanit si Mali i Zi (84%), Maqedonia e Veriut (78%), Kroacia (76%), Bosnja dhe Hercegovina (78%) dhe Sllovenia (70%), si dhe më afër Serbisë (66%). Ky nivel i ulët ekspozimi është i ngjashëm me vendet e Evropës Lindore si Bullgaria (78%), Rumania (76%) dhe Polonia (72%), si dhe me Qipron (81%), Sllovakinë (69%) dhe Maltën (68%). Ndërkohë, në kontrast të fortë, të rinjtë në Evropën Perëndimore janë më të ekspozuar ndaj kulturës kineze (44%), veçanërisht në Mbretërinë e Bashkuar (50%), Gjermani (47%), Holandë (49%) dhe Irlandë (45%). Edhe shtetet baltike paraqesin nivele shumë të ulëta ekspozimi, me 76% në Estoni, 77% në Letoni dhe 72% në Lituani.
Sa i përket vëmendjes ndaj politikës së brendshme të Kinës, në Shqipëri 74% e të rinjve deklarojnë se nuk i kushtojnë vëmendje kësaj çështjeje, duke qenë ndër nivelet më të larta në Evropën Jugore dhe veçanërisht në Ballkan. Kjo shifër është e krahasueshme me Bosnjën dhe Hercegovinën (76%), Maltën (71%), Kroacinë (68%), Maqedoninë e Veriut (72%), Malin e Zi (71%), Qipron (61%), Serbinë (52%), Slloveninë (56%) dhe Portugalinë (49%). Në vendet nordike dhe baltike, përqindjet janë më të ulëta, si në Estoni (65%), Lituani (63%), Letoni (57%), Finlandë (59%), Suedi (53%) dhe Norvegji (49%). Ndërsa në Evropën Lindore dhe Perëndimore, vërehen nivele të ngjashme ose më të ulëta, si në Sllovaki (59%), Hungari (53%), Luksemburg (56%), Irlandë (50%) dhe Francë (49%).
Pavarësisht ekspozimit të ulët dhe interesit të kufizuar për politikën, Shqipëria bën pjesë në grupin e vendeve me perceptimet më të favorshme ndaj Kinës, ku gati 90% ose më shumë e të rinjve kanë një mendim pozitiv. Ky grup përfshin edhe vendet e tjera të Ballkanit (Kroacia, Bosnja dhe Hercegovina, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe Serbia), si dhe Greqinë, Qipron, Spanjën, Bullgarinë dhe Rumaninë, si edhe Mbretërinë e Bashkuar. Ndërkohë, vendet e Evropës Qendrore Perëndimore si Austria, Belgjika, Gjermania, Holanda dhe Zvicra, së bashku me vendet skandinave (Suedia, Norvegjia, Danimarka), Finlandën dhe vendet baltike (Lituania, Estonia), si dhe Republika Çeke, paraqesin nivele më të ulëta perceptimi pozitiv (më pak se 80%) dhe shpesh të paktën një e katërta e të rinjve kanë mendim negativ. Vendet pranë mesatares evropiane (rreth 80% pozitiv / 20% negativ) përfshijnë Letoninë, Francën, Irlandën, Luksemburgun, Hungarinë, Poloninë, Sllovakinë, Italinë, Maltën, Portugalinë dhe Slloveninë. Në përgjithësi, në nivel evropian, 82% e të rinjve kanë një mendim pozitiv për Kinën (19% shumë pozitiv), ndërsa 18% negativ (vetëm 2% shumë negativ).
Shqipëria gjithashtu shfaq një nivel shumë të lartë gatishmërie për t’u angazhuar me Kinën ose kinezët, me 92%, duke tejkaluar mesataren evropiane dhe duke qenë në linjë me vendet e Evropës Jugore si Greqia (94%), Spanja (93%), Bosnja dhe Hercegovina (91%), Maqedonia e Veriut (95%) dhe Serbia (92%). Në krahasim, nivelet janë pak më të ulëta në Evropën Perëndimore (87%), Lindore (87%) dhe Veriore (86%).
Sa i përket perceptimit për fuqinë e teknologjisë kineze, 84% e të rinjve në Shqipëri e konsiderojnë atë si një ndikim global, ndërsa 61% e tyre e shohin si të rëndësishëm. Kjo e vendos Shqipërinë pranë vendeve të tjera të Evropës Jugore si Kroacia (87%/58%), Qiproja (90%/70%), Greqia (90%/62%), Malta (88%/61%), Spanja (88%/61%), Bosnja dhe Hercegovina (88%/65%) dhe Serbia (90%/66%).
Në fund, Shqipëria renditet ndër vendet më optimiste për rritjen e shpejtë të Kinës, me 66% të të rinjve që besojnë në këtë potencial. Ky nivel është i krahasueshëm me Greqinë (77%), Qipron (74%), Slloveninë (67%), Portugalinë (67%), Spanjën (67%) dhe Italinë (63%), si dhe me Rumaninë (67%) dhe Francën (64%). Në të kundërt, vendet e Evropës Veriore janë më pak optimiste, duke filluar nga 51% në Lituani deri në 35% në Suedi, si dhe Austria (51%), Hungaria (53%), Republika Çeke (49%) dhe Gjermania (47%).
Përfundimet dhe gjetjet
Burimi: China-CEE Institute
Harta më sipër paraqet perceptimin e të rinjve evropianë ndaj Kinës dhe, në tërësi, reflekton një prirje përgjithësisht pozitive në shumicën e vendeve të kontinentit. Në pjesën më të madhe të Evropës, shumica e të rinjve kanë një mendim të mirë për Kinën, gjë që tregon një hapje në rritje ndaj bashkëpunimit ndërkombëtar dhe interes për zhvillimet globale.
Në veçanti, një numër i madh vendesh, sidomos në Evropën Jugore dhe Lindore, dallohen për nivele shumë të larta të perceptimit pozitiv. Në këto rajone, mbi 85% e të rinjve kanë një mendim të mirë për Kinën dhe një pjesë e konsiderueshme e tyre e vlerësojnë atë “shumë mirë”. Kjo tregon një klimë optimizmi dhe një gatishmëri për të parë Kinën si një partner të rëndësishëm në të ardhmen.
Edhe në vendet e tjera evropiane, si në Evropën Perëndimore, perceptimi mbetet kryesisht pozitiv, megjithëse në nivele pak më të moderuara. Shumica e të rinjve në këto vende vazhdojnë të kenë një qëndrim të favorshëm, duke reflektuar një balancë mes interesit dhe vlerësimit kritik, që është karakteristikë e shoqërive më të zhvilluara dhe të informuara.
Ndërkohë, edhe në ato vende ku perceptimi është më i ulët krahasuar me pjesën tjetër të Evropës, prapë një pjesë e konsiderueshme e të rinjve ruan një mendim pozitiv. Kjo tregon se, pavarësisht dallimeve rajonale, imazhi i Kinës në Evropë nuk është negativ, por më tepër i larmishëm dhe në zhvillim.
Në përfundim, sondazhi tregon një panoramë përgjithësisht optimiste: të rinjtë evropianë, në pjesën më të madhe, e shohin Kinën në mënyrë pozitive dhe me interes për të ardhmen. Ky perceptim krijon mundësi për më shumë bashkëpunim, shkëmbime kulturore dhe lidhje më të forta ndërkombëtare në vitet që vijnë.
AIGS
Bazuar në studimin “CHINA IN THE EYES OF EUROPEAN YOUTH – Perspectives of young Europeans on China-Europe relations.”
