{"id":5642,"date":"2025-11-10T07:54:47","date_gmt":"2025-11-10T07:54:47","guid":{"rendered":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/?p=5642"},"modified":"2025-11-10T07:54:47","modified_gmt":"2025-11-10T07:54:47","slug":"kina-okb-ja-dhe-bota-e-vitit-2025","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/kina-okb-ja-dhe-bota-e-vitit-2025\/","title":{"rendered":"Kina, OKB-ja dhe bota e vitit 2025"},"content":{"rendered":"<p>Organizata e Kombeve t\u00eb Bashkuara (OKB) konsiderohet si nj\u00eb sken\u00eb globale p\u00ebr diplomacin\u00eb, nj\u00eb platform\u00eb p\u00ebr politik\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare, nj\u00eb baromet\u00ebr i \u00e7\u00ebshtjeve bot\u00ebrore si dhe vendbashkim i ideve dhe kulturave t\u00eb bot\u00ebs. OKB-ja lindi si nj\u00eb shpres\u00eb kolektive p\u00ebr paqe t\u00eb q\u00ebndrueshme p\u00ebr t\u00eb gjitha kombet. P\u00ebr 22 vjet rresht Republika Popullore e Kin\u00ebs (RPK) u mbajt jasht\u00eb k\u00ebsaj organizate &#8211; nj\u00eb e pesta e popullsis\u00eb s\u00eb globit nuk ishte pjes\u00eb e k\u00ebsaj platforme q\u00eb quhet bot\u00ebrore. Pavar\u00ebsisht se ishte nj\u00eb an\u00ebtar themelues dhe nj\u00eb nga pes\u00eb an\u00ebtar\u00ebt e p\u00ebrhersh\u00ebm t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Sigurimit t\u00eb OKB-s\u00eb, Kina luftoi p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se dy dekada p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb vendin e saj legjitim n\u00eb OKB dhe ia doli m\u00eb 1971.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2025, bota gjendet gjithnj\u00eb e m\u00eb e ndar\u00eb dhe e shenjuar nga konfliktet, dhe thirrja p\u00ebr nj\u00eb komunitet global harmonik kumbon m\u00eb fort se kurr\u00eb. Mes trazirave, rivaliteteve gjeopolitike dhe pabarazive socio-ekonomike, OKB-ja po vjen p\u00ebrher\u00eb e m\u00eb shum\u00eb n\u00eb diskursin gjeopolitik si nj\u00eb organizat\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi por, edhe si udh\u00ebrr\u00ebfyes t\u00eb substanc\u00ebs dhe vlerave t\u00eb njer\u00ebzimit. P\u00ebrher\u00eb e m\u00eb shum\u00eb k\u00ebrkohet nd\u00ebrtimi i nj\u00eb lloji t\u00eb ri t\u00eb rendit global \u00a0m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb barabart\u00eb. P\u00ebrher\u00eb e m\u00eb shum\u00eb k\u00ebrkohet q\u00eb OKB-ja t\u00eb pasqyroj\u00eb vlerat thelb\u00ebsore t\u00eb ngulitura n\u00eb Kart\u00ebn e saj, duke theksuar sovranitetin, drejt\u00ebsin\u00eb, demokracin\u00eb dhe sundimin e ligjit.<\/p>\n<p><strong>Dy dekada betej\u00eb diplomatike <\/strong><\/p>\n<p>Pas vitit 1949, Pekini deklaroi se qeveria e RPK ishte qeveria e vetme legjitime e vendit, duke b\u00ebr\u00eb thirrje p\u00ebr d\u00ebbimin e p\u00ebrfaq\u00ebsuesit t\u00eb Kuomintang nga OKB-ja. Sidoqoft\u00eb, k\u00ebrkesa u prit me kund\u00ebrshtime, kryesisht nga Shtetet e Bashkuara.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1961, Asambleja e 16-t\u00eb e P\u00ebrgjithshme e OKB-s\u00eb vendosi ta p\u00ebrfshinte \u00e7\u00ebshtjen e p\u00ebrfaq\u00ebsimit t\u00eb Kin\u00ebs n\u00eb axhend\u00ebn e saj. N\u00eb vitin 1970, p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb, numri i votave &#8220;Po&#8221; tejkaloi &#8220;Jo&#8221;. P\u00ebrparimi i madh n\u00eb diplomaci e solli vendin n\u00eb nj\u00eb epok\u00eb t\u00eb re t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve shum\u00ebpal\u00ebshe.<\/p>\n<p>M\u00eb 25 tetor 1971, Asambleja e 26-t\u00eb e P\u00ebrgjithshme e OKB-s\u00eb rivendosi t\u00eb gjitha t\u00eb drejtat e ligjshme t\u00eb Republik\u00ebs Popullore t\u00eb Kin\u00ebs n\u00eb Kombet e Bashkuara dhe menj\u00ebher\u00eb p\u00ebrjashtoi p\u00ebrfaq\u00ebsuesin e Kuomintang. Kjo ishte rezoluta e famshme e Asambles\u00eb s\u00eb P\u00ebrgjithshme t\u00eb OKB-s\u00eb Nr. 2758 e cila u bazua n\u00eb nj\u00eb projekt-rezolut\u00eb t\u00eb propozuar bashk\u00ebrisht nga Shqip\u00ebria dhe 22 vende t\u00eb tjera, m\u00eb tej u miratua dhe u mb\u00ebshtet nga shumica e vendeve. Ajo q\u00eb Kina arriti n\u00eb dekadat e prezenc\u00ebs n\u00eb OKB hodhi themelet p\u00ebr zhvillimin e lidhjeve diplomatike n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb globin.<\/p>\n<p>Me rritjen ekonomike t\u00eb Kin\u00ebs, pozicioni i saj n\u00eb multilateraliz\u00ebm \u00ebsht\u00eb zhvendosur nga pjes\u00ebmarrja aktive tek ajo krijuese dhe mb\u00ebshtet\u00ebse e dhjet\u00ebra nismave. Diplomacia shum\u00ebpal\u00ebshe e Kin\u00ebs nuk i sh\u00ebrben thjesht funksionit tradicional t\u00eb balancimit t\u00eb jasht\u00ebm ose \u201ckrijimit t\u00eb dobis\u00eb\u201d \u2013 ajo gjithashtu tregon interesin n\u00eb rritje t\u00eb Pekinit p\u00ebr krijimin e nj\u00eb rendi m\u00eb pak instrumental dhe m\u00eb shum\u00eb t\u00eb bazuar n\u00eb rregulla dhe norma.<\/p>\n<p>Si nj\u00eb fuqi e madhe e p\u00ebrgjegjshme, Kina gradualisht i ka brend\u00ebsuar normat nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe po angazhohet n\u00eb OKB n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tep\u00ebr aktive. Nga rritja marramend\u00ebse e trupave paqeruajt\u00ebse, te shum\u00ebfishimi i kontributit financiar nd\u00ebr vite, te thirrja p\u00ebr fashitjen e tensioneve t\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebs, Kina n\u00eb OKB ka luajtur p\u00ebrher\u00eb e m\u00eb shum\u00eb nj\u00eb rol vendimtar.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>Kina dhe OKB-ja n\u00eb shekullin XXI-t\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2013, kur n\u00eb krye t\u00eb Kin\u00ebs erdhi Xi Jinping, koh\u00ebt ishin maturuar p\u00ebr prezenc\u00ebn e nj\u00eb Kine m\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb dhe m\u00eb proaktive n\u00eb OKB. R\u00ebnd\u00ebsia e madhe q\u00eb Xi i jep Kombeve t\u00eb Bashkuara \u00ebsht\u00eb demonstruar vazhdimisht n\u00eb praktik\u00eb. Shum\u00eb nga mendimet e tij t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme mbi qeverisjen globale jan\u00eb dh\u00ebn\u00eb p\u00ebrmes foltoreve t\u00eb OKB-s\u00eb.<\/p>\n<p>&#8220;Paqja, zhvillimi, barazia, drejt\u00ebsia, demokracia dhe liria jan\u00eb vlera t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzimit dhe synimet e larta t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara,&#8221; tha Xi n\u00eb Sall\u00ebn e Asambles\u00eb s\u00eb P\u00ebrgjithshme n\u00eb 2015.<\/p>\n<p>Sa m\u00eb komplekse dhe e zymt\u00eb t\u00eb jet\u00eb situata, aq m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb t\u00eb shfaqet autoriteti dhe roli i Kombeve t\u00eb Bashkuara, i tha Xi Jinping Sekretarit t\u00eb P\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb OKB-s\u00eb Antonio Guterres kur ata u takuan n\u00eb prill 2019 n\u00eb Pekin, gjat\u00eb Forumit t\u00eb Dyt\u00eb t\u00eb Nism\u00ebs \u201cNj\u00eb brez, nj\u00eb rrug\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>Q\u00ebllimet dhe parimet e Kart\u00ebs s\u00eb OKB-s\u00eb mbeten gurthemeli i marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Kina i nxit vendet t\u00eb nxjerrin m\u00ebsime nga historia, t\u00eb forcojn\u00eb solidaritetin dhe t\u00eb sigurojn\u00eb q\u00eb OKB-ja t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb luaj\u00eb rolin e saj qendror n\u00eb ruajtjen e paqes dhe promovimin e zhvillimit.<\/p>\n<p>Iniciativa e Qeverisjes Globale (GGI), e paraqitur nga Presidenti kinez Xi Jinping n\u00eb shtator 2025 n\u00eb takimin e &#8220;Organizat\u00ebs s\u00eb Bashk\u00ebpunimit t\u00eb Shangait Plus&#8221; n\u00eb Tianjin, ofroi nj\u00eb p\u00ebrgjigje &#8220;p\u00ebr pyetjet kryesore t\u00eb koh\u00ebs son\u00eb: \u00e7far\u00eb lloj sistemi qeverisjeje duhet nd\u00ebrtuar dhe si t\u00eb reformohet dhe p\u00ebrmir\u00ebsohet qeverisja globale. Iniciativa p\u00ebrfaq\u00ebson zgjidhjen e Kin\u00ebs p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn e adresimit t\u00eb deficitit n\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsim dhe avancimin e krijimit t\u00eb nj\u00eb sistemi m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb dhe t\u00eb barabart\u00eb.<\/p>\n<p>I d\u00ebrguari i Kin\u00ebs n\u00eb OKB i b\u00ebri thirrje bashk\u00ebsis\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb multilateralizmin nd\u00ebrsa Kombet e Bashkuara sh\u00ebnojn\u00eb 80-vjetorin e hyrjes n\u00eb fuqi t\u00eb Kart\u00ebs. Duke par\u00eb p\u00ebrpara drejt 80 viteve t\u00eb ardhshme, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb flitet vet\u00ebm, duhet t\u00eb ecet p\u00ebrpara dhe t\u00eb mb\u00ebshtetet organizata nd\u00ebrsa ajo nis nj\u00eb udh\u00ebtim t\u00eb ri.<\/p>\n<p>Bashk\u00ebsia nd\u00ebrkomb\u00ebtare duhet t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb nj\u00eb OKB q\u00eb mbron paqen dhe sigurin\u00eb, p\u00ebrballet me sfidat dhe v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb, mb\u00ebshtet drejt\u00ebsin\u00eb \u00a0dhe \u00ebsht\u00eb efikase, pragmatike dhe autoritare.<\/p>\n<p>Kina ka qen\u00eb p\u00ebrher\u00eb e gatshme t\u00eb punoj\u00eb me t\u00eb gjitha vendet p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur idealet e larta t\u00eb organizat\u00ebs. P\u00ebr Kin\u00ebn t\u00eb gjitha vendet duhet t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb t\u00eb vendosura p\u00ebr t\u00eb mbrojtur sistemin nd\u00ebrkomb\u00ebtar me OKB-n\u00eb n\u00eb thelbin e tyre, p\u00ebr t\u00eb ruajtur rendin nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe p\u00ebr t\u00eb mbrojtur normat themelore q\u00eb rregullojn\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet globale bazuar n\u00eb q\u00ebllimet dhe parimet e Kart\u00ebs s\u00eb OKB-s\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb bot\u00eb e re q\u00eb k\u00ebrkon reagime t\u00eb reja<\/strong><\/p>\n<p>Vizioni i Presidentit Xi Jinping p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb komuniteti me nj\u00eb t\u00eb ardhme t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr njer\u00ebzimin mbron qeverisjen globale t\u00eb bazuar n\u00eb konsultime t\u00eb gjera, kontribut t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt dhe p\u00ebrfitime t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta, duke nxitur nj\u00eb lloj t\u00eb ri t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Iniciativat si: Iniciativa p\u00ebr Zhvillimin Global, Iniciativa e Siguris\u00eb Globale dhe Iniciativa e Qytet\u00ebrimit Global, synojn\u00eb t\u00eb avancojn\u00eb k\u00ebt\u00eb vizion, duke ofruar zgjidhje praktike p\u00ebr sfidat dhe duke promovuar zhvillimin e q\u00ebndruesh\u00ebm.<\/p>\n<p>Asambleja e P\u00ebrgjithshme e Kombeve t\u00eb Bashkuara n\u00eb Sesionin e saj t\u00eb 76-t\u00eb, u zhvillua n\u00eb shtator t\u00eb vitit 2021. N\u00eb fjal\u00ebt e Xi n\u00eb k\u00ebt\u00eb event u duk qart\u00eb se ai i referohet nj\u00eb bote t\u00eb re, nj\u00eb bote q\u00eb ka nevoj\u00eb p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb bashk\u00ebpunim dhe m\u00eb pak polemika, nj\u00eb bote ku mbizot\u00ebron dialogu dhe jo konfrontimi. N\u00ebn petkun e numrit nj\u00eb t\u00eb politik\u00ebb\u00ebrjes kineze, Xi u parashtroi pjes\u00ebmarr\u00ebsve prioritetet e vendit t\u00eb tij, u zotua p\u00ebr bashk\u00ebpunim dhe efikasitet, mori p\u00ebrsip\u00ebr detyra t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr Kin\u00ebn, por q\u00eb do t\u00eb zbatohen n\u00eb em\u00ebr t\u00eb mir\u00ebqenies s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt.<\/p>\n<p>Xi p\u00ebrs\u00ebriti planin e Kin\u00ebs p\u00ebr t\u00eb ardhmen e bot\u00ebs, p\u00ebrkat\u00ebsisht modelin e ri, shum\u00ebpal\u00ebsh e gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs t\u00eb zhvillimit dhe nocionin e nd\u00ebrtimit t\u00eb nj\u00eb komuniteti t\u00eb s\u00eb ardhmes s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr njer\u00ebzimin. Ai vuri n\u00eb dukje ligjet objektive t\u00eb nd\u00ebrvar\u00ebsis\u00eb dhe lidhjes s\u00eb ngusht\u00eb t\u00eb t\u00eb gjitha vendeve n\u00eb bot\u00eb, q\u00eb p\u00ebrputhen me trendin e paqes dhe zhvillimit, si dhe bashk\u00ebpunimin fitimprur\u00ebs. P\u00ebrfitimet e globalizimit ekonomik nuk duhet t\u00eb g\u00ebzohen vet\u00ebm nga disa vende, por nga t\u00eb gjitha vendet n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n<p>Deklaratat e Xi nd\u00ebr vite kan\u00eb reflektuar idet\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebta t\u00eb shumic\u00ebs s\u00eb vendeve n\u00eb bot\u00eb, kan\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuar premtimin solemn t\u00eb Kin\u00ebs p\u00ebr t\u2019iu p\u00ebrmbajtur multilateralizmit t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, kan\u00eb treguar ndjenj\u00ebn e p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb s\u00eb vendit si nj\u00eb aktor kryesor p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb sistemin e qeverisjes globale m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb dhe t\u00eb barabart\u00eb.<\/p>\n<p>Kina do t\u00eb ec\u00eb p\u00ebrpara s\u00eb bashku me t\u00eb gjitha forcat p\u00ebrparimtare t\u00eb bot\u00ebs n\u00eb udh\u00ebtimin e madh drejt nj\u00eb komuniteti me nj\u00eb t\u00eb ardhme t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr njer\u00ebzimin, dhe gjithmon\u00eb do t\u00eb jet\u00eb nd\u00ebrtues i paqes bot\u00ebrore, kontribues n\u00eb zhvillimin global, mbrojt\u00ebs i rendit nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe ofrues i t\u00eb mirave publike.<\/p>\n<p>Shum\u00eb her\u00eb \u00ebsht\u00eb konfirmuar nga numri nj\u00eb i politik\u00ebb\u00ebrjes kineze se Kina do t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb e angazhuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive n\u00eb reformimin dhe zhvillimin e sistemit aktual.<\/p>\n<p>S\u00eb fundmi, n\u00eb kontekstin e bot\u00ebs s\u00eb vitit 2025 dhe n\u00eb trajektoren aktuale t\u00eb rritjes s\u00eb tensioneve gjeopolitike, k\u00ebto parime kineze mund t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb si nj\u00eb forc\u00eb stabilizuese. Ato inkurajojn\u00eb kombet q\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb dialog dhe t\u00eb negociojn\u00eb dallimet e tyre n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorin konflikte. Ato na kujtojn\u00eb se sfidat globale k\u00ebrkojn\u00eb zgjidhje kolektive dhe se ndjekja e interesave komb\u00ebtare nuk duhet t\u00eb d\u00ebmtoj\u00eb harmonin\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Duket qart\u00eb se Kina moderne \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuar n\u00eb OKB si nj\u00eb fuqi e madhe e p\u00ebrgjegjshme, asnj\u00ebher\u00eb revizioniste, me nj\u00eb ndjenj\u00eb t\u00eb fort\u00eb t\u00eb memories kolektive dhe mbi t\u00eb gjitha e angazhuar denj\u00ebsisht me premtime t\u00eb mbajura.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>AIGS<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Organizata e Kombeve t\u00eb Bashkuara (OKB) konsiderohet si nj\u00eb sken\u00eb globale p\u00ebr diplomacin\u00eb, nj\u00eb platform\u00eb p\u00ebr politik\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare, nj\u00eb baromet\u00ebr i \u00e7\u00ebshtjeve bot\u00ebrore si dhe vendbashkim i ideve dhe kulturave t\u00eb bot\u00ebs. OKB-ja lindi si nj\u00eb shpres\u00eb kolektive p\u00ebr paqe t\u00eb q\u00ebndrueshme p\u00ebr t\u00eb gjitha kombet. P\u00ebr 22 vjet rresht Republika Popullore e Kin\u00ebs (RPK) [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5643,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-5642","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analysis"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5642","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5642"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5642\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5644,"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5642\/revisions\/5644"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5643"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5642"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}