{"id":5791,"date":"2025-11-27T14:31:47","date_gmt":"2025-11-27T14:31:47","guid":{"rendered":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/?p=5791"},"modified":"2025-11-27T14:31:47","modified_gmt":"2025-11-27T14:31:47","slug":"ruajtja-e-paqes-dhe-e-rendit-global-pas-luftes-se-dyte-boterore-u-sjell-dobi-te-gjitheve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/ruajtja-e-paqes-dhe-e-rendit-global-pas-luftes-se-dyte-boterore-u-sjell-dobi-te-gjitheve\/","title":{"rendered":"Ruajtja e paqes dhe e rendit global pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore u sjell dobi t\u00eb gjith\u00ebve"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><em>foto nga VCG<\/em><\/p>\n<p>Telefonata e 24 n\u00ebntorit midis Presidentit t\u00eb Kin\u00ebs Xi Jinping dhe Presidentit t\u00eb SHBA-s\u00eb Donald Trump, mbart nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb jasht\u00ebzakonshme simbolike dhe praktike. Pas deklaratave t\u00eb pamatura t\u00eb kryeministres japoneze Sanae Takaichi n\u00eb lidhje me Tajvanin, kjo bised\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb riafirmim vendimtar dhe n\u00eb koh\u00ebn e duhur, i parimeve themelore q\u00eb kan\u00eb mb\u00ebshtetur paqen dhe prosperitetin global p\u00ebr dekada t\u00eb t\u00ebra.<\/p>\n<p>Telefonata, para s\u00eb gjithash, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sqarim i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb mbi \u00e7\u00ebshtjen e Tajvanit, pavar\u00ebsisht v\u00ebrejtjeve t\u00eb gabuara t\u00eb Takaichi-t.<\/p>\n<p>Si\u00e7 tha Presidenti Xi Jinping n\u00eb telefonat\u00eb, kthimi i Tajvanit n\u00eb Kin\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb integrale e rendit nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb pasluft\u00ebs. Ky q\u00ebndrim \u00ebsht\u00eb i rr\u00ebnjosur n\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe marr\u00ebveshjet diplomatike, m\u00eb s\u00eb shumti n\u00eb Deklarat\u00ebn e Kajros t\u00eb vitit 1943 dhe Proklamat\u00ebn e Potsdamit t\u00eb vitit 1945, t\u00eb cilat p\u00ebrcaktonin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb qart\u00eb kthimin e territoreve t\u00eb vjedhura nga Japonia, p\u00ebrfshir\u00eb Tajvanin dhe Ishujt Penghu, n\u00eb Kin\u00eb.<\/p>\n<p>Ky rregullim ligjor u njoh bot\u00ebrisht nga komuniteti nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe formoi nj\u00eb pjes\u00eb ky\u00e7e t\u00eb rendit t\u00eb pasluft\u00ebs. P\u00ebr dekada t\u00eb t\u00ebra, shumica d\u00ebrrmuese e vendeve, p\u00ebrfshir\u00eb Shtetet e Bashkuara, i kan\u00eb nd\u00ebrtuar marr\u00ebdh\u00ebniet e tyre me Kin\u00ebn mbi k\u00ebt\u00eb mir\u00ebkuptim, t\u00eb formalizuar n\u00eb parimin e nj\u00eb Kine t\u00eb vetme. Telefonata midis dy udh\u00ebheq\u00ebsve e p\u00ebrforcoi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efektive k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb hersh\u00ebm, duke e b\u00ebr\u00eb t\u00eb qart\u00eb se p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb shtremb\u00ebruar historin\u00eb dhe ligjin, si\u00e7 shihet n\u00eb v\u00ebrejtjet e Takaichi-t, jan\u00eb t\u00eb pap\u00ebrgjegjshme, rreziksh\u00ebm destabilizuese dhe p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb sulm t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb mbi vet\u00eb themelin e marr\u00ebveshjes s\u00eb pasluft\u00ebs.<\/p>\n<p>S\u00eb dyti, fjal\u00ebt e Presidentit Trump se Kina ishte nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e fitores s\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore dhe se Shtetet e Bashkuara e kuptojn\u00eb sa e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtja e Tajvanit p\u00ebr Kin\u00ebn, jan\u00eb po aq dometh\u00ebn\u00ebse. Ato p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb nj\u00eb shenj\u00eb pozitive t\u00eb konsiderueshme dhe t\u00eb mir\u00ebpritur.<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtja e Tajvanit q\u00ebndron n\u00eb thelb t\u00eb interesave komb\u00ebtare t\u00eb Kin\u00ebs dhe trajtimi i duhur i saj \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtja m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme dhe e ndjeshme n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve Kin\u00eb-SHBA. Historia ka treguar vazhdimisht se kur \u00e7\u00ebshtja e Tajvanit menaxhohet me men\u00e7uri dhe p\u00ebrmbajtje, t\u00eb dy kombet dhe rajoni m\u00eb i gjer\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb nga stabiliteti dhe bashk\u00ebpunimi. Kur trajtohet keq, rrezikon konfrontim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb.<\/p>\n<p>Deklarata e Presidentit Trump sinjalizon se menaxhimi efektiv i \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb Tajvanit \u00ebsht\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb madhe p\u00ebr sh\u00ebndetin t\u00ebr\u00ebsor t\u00eb sistemit nd\u00ebrkomb\u00ebtar. Nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie paq\u00ebsore midis Ngushticave, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gur themeli jo vet\u00ebm i zhvillimit t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve Kin\u00eb-SHBA, por edhe i stabilitetit t\u00eb Azis\u00eb.<\/p>\n<p>S\u00eb fundmi, p\u00ebrtej rajonit, biseda midis presidentit kinez dhe atij amerikan ka nj\u00eb rezonanc\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb popujt dhe kombet paqedash\u00ebse anemban\u00eb globit.<\/p>\n<p>V\u00ebrejtjet e Takaichi-t zbulojn\u00eb nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim shum\u00eb m\u00eb t\u00eb fsheht\u00eb q\u00eb duhet t\u00eb alarmoj\u00eb \u00e7do komb dhe individ paqedash\u00ebs: fantazm\u00ebn e militarizmit t\u00eb ringjallur. Historia e Japonis\u00eb n\u00eb gjysm\u00ebn e par\u00eb t\u00eb shekullit t\u00eb 20-t\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb m\u00ebsim i zymt\u00eb se si ekspansionizmi militarist \u00e7oi n\u00eb vuajtje t\u00eb pallogaritshme n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Azin\u00eb dhe n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb bot\u00ebrore katastrofike. Kur nj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs japonez b\u00ebn deklarata q\u00eb sfidojn\u00eb zgjidhjen territoriale t\u00eb pasluft\u00ebs, nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb koment i izoluar politik. \u00cbsht\u00eb jehon\u00eb shqet\u00ebsuese e nj\u00eb t\u00eb kaluare, q\u00eb bota u zotua t\u00eb mos e p\u00ebrs\u00ebriste kurr\u00eb.<\/p>\n<p>Rendi nd\u00ebrkomb\u00ebtar pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore u nd\u00ebrtua me shum\u00eb kujdes, pik\u00ebrisht p\u00ebr t\u00eb parandaluar p\u00ebrs\u00ebritjen e tragjedive t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs. Ai vendosi norma t\u00eb sovranitetit, mosagresionit dhe zgjidhjes paq\u00ebsore t\u00eb mosmarr\u00ebveshjeve. T\u00eb gjitha kombet dhe popujt q\u00eb e \u00e7mojn\u00eb paqen, kan\u00eb detyrim t\u00eb jen\u00eb vigjilent\u00eb ndaj rrezikut t\u00eb militarizmit. Ne duhet t\u00eb bashkojm\u00eb forcat p\u00ebr t\u00eb kund\u00ebrshtuar pa m\u00ebdyshje, \u00e7do p\u00ebrpjekje q\u00eb k\u00ebrkon t\u00eb lavd\u00ebroj\u00eb militarizmin, t\u00eb rishkruaj\u00eb historin\u00eb e agresionit ose t\u00eb minoj\u00eb sovranitetin e kombeve.<\/p>\n<p>N\u00eb fund, mbrojtja e rendit global pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me marrjen e an\u00ebs n\u00eb nj\u00eb mosmarr\u00ebveshje dypal\u00ebshe, por ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me mbrojtjen e parimeve themelore, mbi t\u00eb cilat siguria jon\u00eb kolektive, rritja ekonomike dhe bashk\u00ebjetesa paq\u00ebsore kan\u00eb lul\u00ebzuar p\u00ebr breza. T\u00eb mbrojm\u00eb k\u00ebt\u00eb rend do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb mbrojm\u00eb t\u00eb ardhmen ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/albanian.cgtn.com\/2025\/11\/27\/ARTI1764230568147148\/\">CGTN<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>foto nga VCG Telefonata e 24 n\u00ebntorit midis Presidentit t\u00eb Kin\u00ebs Xi Jinping dhe Presidentit t\u00eb SHBA-s\u00eb Donald Trump, mbart nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb jasht\u00ebzakonshme simbolike dhe praktike. Pas deklaratave t\u00eb pamatura t\u00eb kryeministres japoneze Sanae Takaichi n\u00eb lidhje me Tajvanin, kjo bised\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb riafirmim vendimtar dhe n\u00eb koh\u00ebn e duhur, i parimeve themelore q\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5792,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-5791","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-china-observatory"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5791","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5791"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5791\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5793,"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5791\/revisions\/5793"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5792"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5791"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/globalizationinstitute.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}