Kur Presidenti Kinez Xi Jinping mbajti një fjalim në sesionin e 76-të të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së më 21 shtator 2021, ai zbuloi një vizion të ri dhe vizionar për të mbështetur të 17 Objektivat e Zhvillimit të Qëndrueshëm të OKB-së. Iniciativa e Zhvillimit Global (GDI) e Kinës synon të rigjallërojë partneritetin global dhe të mobilizojë burimet për të zbatuar Axhendën 2030 të OKB-së, duke promovuar njëkohësisht një zhvillim global më të fortë, më të gjelbër dhe më të shëndetshëm.
Më shumë se 100 vende dhe organizata ndërkombëtare kanë shprehur mbështetjen, ndërsa 70 prej tyre i janë bashkuar Grupit të Miqve të Iniciativës në Kombet e Bashkuara.
GDI është një nga tre shtyllat përmes të cilave Kina e sheh zgjerimin e botës multipolare në të ardhmen. Krahas Iniciativës së Sigurisë Globale dhe Iniciativës së Qytetërimit Global, ajo përbën pjesë të një kuadri më të gjerë për qeverisjen globale. Duke ndjekur interesat më të gjera të të gjitha vendeve, Presidenti Xi e vendosi zhvillimin në plan të parë në axhendën e bashkëpunimit ndërkombëtar, për të mos lënë asnjë vend dhe asnjë person pas.
GDI-ja përqafon gjashtë parime kryesore: angazhimin ndaj zhvillimit si përparësi, një qasje të përqendruar te njerëzit, përfitime për të gjithë, të drejtuar nga inovacioni, harmoni midis njeriut dhe natyrës dhe veprime të orientuara drejt rezultateve.
Pikënisja e një iniciative nga Pekini
GDI-ja mbështetet në përvojën e zhvillimit të Kinës. Presidenti Xi ka propozuar tetë fusha kryesore bashkëpunimi: uljen e varfërisë, sigurinë ushqimore, reagimin ndaj pandemisë dhe vaksinat, financimin, ndryshimet klimatike, industrializimin, ekonominë dixhitale dhe lidhshmërinë e epokës dixhitale, të cilat përputhen me Axhendën 2030 të OKB-së.
Si zgjidhja e Kinës për sfidat e zhvillimit global, GDI-ja është pritur ngrohtësisht nga bashkësia ndërkombëtare që kur u propozua. Ajo që po bën Kina është ndërtimi i një rrjeti dhe një bashkëpunimi ku të gjithë ndajnë frytet e zhvillimit. Kina promovon konceptin e një të ardhmeje të përbashkët dhe prosperitet të përbashkët. Ajo bën thirrje për ndarjen e më shumë burimeve për bashkëpunimin global duke punuar me të gjitha palët për të çuar përpara bashkëpunimin në fushat prioritare dhe duke krijuar një platformë për ndarjen e përvojës dhe njohurive ndërkombëtare. GDI-ja thekson se çdo vend duhet të ketë një rrugë drejt zhvillimit, por duhet të jetë në gjendje të zgjedhë se si arrin atje. Në këtë kuptim, ka të bëjë me lejimin e vendeve të lirisë për të përcaktuar modelet e tyre.
Varfëria është pengesa më e madhe për të drejtat e njeriut dhe politikat e zhvillimit janë një mjet për eliminimin e varfërisë. Ai siguron kushtet e nevojshme për realizimin e të drejtave të tjera të njeriut dhe çliron potencialin njerëzor. Ndërsa Kina ka nxjerrë nga varfëria 850 milionë njerëz dhe ka intensifikuar fushatën e saj masive të rigjallërimit rural me qëllimin përfundimtar të prosperitetit të përbashkët për të gjithë, ka shumë mësime për t’u nxjerrë, veçanërisht për vendet me ekonomi të dobët.
Kina ka kontribuar në mirëqenien e përgjithshme globale sepse është e përkushtuar për të mbrojtur, praktikuar dhe promovuar të drejtën për zhvillim dhe është e gatshme të bashkohet me komunitetin ndërkombëtar për të ndarë filozofinë dhe përvojën e saj në këtë drejtim dhe për të nxitur zhvillimin e qëndrueshëm për mbarë botën.
Kina dhe pjesa tjetër e botës në qasjen zhvillimore
Ideja kryesore është se si të ndërtohet një rend botëror që është si i sigurt ashtu edhe i orientuar drejt zhvillimit, duke respektuar gjithashtu diversitetin dhe sovranitetin. Në dallim nga qasjet perëndimore, të cilat përshkruhen këtu si imponim i një modeli qeverisjeje dhe zhvillimi, GDI-ja argumenton se një model i tillë nuk ka funksionuar në mënyrë efektive dhe se është e vështirë të shihet se si mund të zbatohet universalisht. Në vend të kësaj, çdo vend, me përzierjen e vet komplekse të gjuhës, kulturës, fesë, filozofisë dhe letërsisë, duhet të gjejë rrugën e vet të zhvillimit pa imponime të jashtme.
GDI-ja ofron atë që vendet më të varfëra kanë më shumë nevojë: mbështetje afatgjatë me ekspertizë dhe përvojë.
Gjëja më e rëndësishme që duhet të aplikohet në fushën e zhvillimit është se ai duhet të adresohet në mënyrë gjithëpërfshirëse dhe duhet të bëhet me durim dhe këmbëngulje. Arsyeja pse Perëndimi nuk ka qenë në gjendje të lërë gjurmë në këtë fushë ashtu siç ka bërë Kina është sepse Perëndimi e sheh atë përmes lentes së bamirësisë, sikur të jetë duke bërë një akt bamirësie. Dhe së dyti, nuk mund të bëhet me kosto të ulët, dhe kështu ekziston kjo mënyrë e çrregullt dhe episodike.
Këtu është pozicioni ku Kina ka shkëlqyer vërtet. Një raport i kohëve të fundit ka treguar se nismat e Kinës kanë investuar 680 miliardë dollarë në Jugun global, ndërsa kontributi i Perëndimit dhe SHBA-së është në rangun midis 75 dhe 100 miliardë, dhe ato janë vende më të pasura.
Dhe ky është thelbi, kur Kina investon e bën këtë nga një pozicion respekti të ndërsjellë, e bën këtë nga një pozicion durimi dhe këmbënguljeje. Ka qenë një shenjë dalluese e administratës së Presidentit Xi se kjo është mënyra se si duhet të bëhet zhvillimi. Dhe kjo është arsyeja pse Kina ka qenë në gjendje ta përkthejë zhvillimin global në një mundësi tregtare, jo vetëm si një akt bamirësie. Ashtu si Kina e sheh tranzicionin e gjelbër jo vetëm si një sakrificë, por si një mundësi tregtare, dhe kjo e bën më të lehtë angazhimin afatgjatë e për ta ndërtuar mbi bazën e respektit të ndërsjellë. Dhe kjo është arsyeja pse mendoj se Kina ka lulëzuar në këtë hapësirë.
Gjatë dy dekadave të fundit, Kina e ka zhvendosur strategjinë e saj të zhvillimit ndërkombëtar nga një strategji dypalëshe në një shumëpalëshe, veçanërisht me këtë shtrirje, GDI-në. Cili është avantazhi i kësaj strategjie? Sigurisht koha. Vetëm deklarimi i një bote shumëpolare nuk do të thotë se gjithçka do të shkojë mirë. Multipolariteti mund të jetë kaos ose mund të jetë konsensus dhe bashkëpunim, varet se si vendet e shohin njëra-tjetrën dhe si e kuptojnë njëra-tjetrën. Por një gjë është e sigurt, zhvillimi ekonomik dhe paqja janë absolutisht të lidhura ngushtë.
Adresimi i pabarazive
GDI synon të adresojë çështjen e zhvillimit të pabarabartë dhe të pamjaftueshëm e të përshpejtojë zbatimin. Siç ka thënë Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres,”ne duhet të shpëtojmë Objektivat e Zhvillimit të Qëndrueshëm”, dhe kjo paraqitet pikërisht si objektivi i GDI-së.
Vetëm rreth 12% e objektivave të Axhendës 2030 të OKB-së janë aktualisht në rrugën e duhur, rreth 30% janë jashtë rrugës, dhe disa madje kanë rënë në regres. Varfëria është rritur dhe uria është përkeqësuar, me rreth 750 milionë njerëz që vuajnë nga uria sot në nivel global. Në këtë kontekst, GDI shihet si një përgjigje ndaj nevojës urgjente për të përshpejtuar zhvillimin dhe për ta afruar botën me arritjen e objektivave të OKB-së.
Një ndryshim kyç i theksuar midis qasjes së Kinës ndaj zhvillimit dhe qasjes tradicionale perëndimore është se Kina thekson mekanizmat e qartë, të orientuar drejt veprimit. Kjo përfshin investimet në infrastrukturë, porte dhe lidhje dixhitale për të lehtësuar në mënyrë aktive projektet. Në të kundërt, qasja tradicionale neoliberale përshkruhet si e mbështetur më shumë në kushte indirekte – të tilla si kontrolli i inflacionit, sigurimi i një klime të qëndrueshme biznesi dhe supozimi se zhvillimi do të vijë automatikisht përmes forcave të tregut. Argumenti është se kjo qasje pasive nuk është e mjaftueshme më vete. Nga kjo perspektivë, si Iniciativa “Një brez, një rrugë” ashtu edhe GDI-ja pasqyrojnë një model zhvillimi “të shtyrë nga veprimi” që i jep përparësi ndërhyrjeve praktike për të bërë që zhvillimi të ndodhë.
Në këtë kuptim, GDI-ja paraqitet si një hap në drejtimin e duhur drejt ripërqendrimit të vëmendjes globale në zhvillim dhe adresimit të sfidave të përbashkëta globale. Roli i Kinës ka qenë shumë i rëndësishëm në këtë drejtim, sepse ajo që Kina ka bërë në Jugun Global është krijimi i një platforme të hapur. Është e gatshme të bashkëpunojë me këdo që dëshiron të koordinohet me Kinën për zhvillim në vendet e treta.
Kina mirëpret çdo lloj iniciative që ndihmon çdo vend. Respekti, siguria, zhvillimi, paqja janë të gjitha të ndërlidhura. Pra, kjo ide se në një farë mënyre është një lojë që përfshin “diplomacinë e kurthit të borxhit” është e pakuptimtë. Por fakti është se shumica dërrmuese e vendeve duan të kenë rrugën e tyre drejt zhvillimit dhe ato duhet të respektohen në lidhje me vendimet që marrin për vendin e tyre – vendime që nuk duhet të diktohen nga aktorë të jashtëm.
Së fundmi, përse filozofia e zhvillimit të Kinës mund të ndihmojë në promovimin e prosperitetit global? Angazhimi i Kinës për të promovuar unitetin dhe bashkëpunimin, ku nuk ka rëndësi nëse një vend është i vogël apo i madh, i pasur apo i varfër, i fortë apo i dobët, bëhet tërheqëse për vendet më pak të fuqishme që duan të trajtohen në mënyrë të barabartë dhe të korrin frytet e zhvillimit mbarëbotëror. Dhe mbi të gjitha, për çdo nismë që avancon Kina po përdor përvojat e saj të brendshme, të cilat kanë funksionuar dhe po korrin sukses.
Në udhëtimin e së drejtës së tyre drejt modernizimit, populli kinez ka bërë përpjekje të mëdha dhe arritje të rëndësishme. Kina ka bërë përpjekje maksimale duke krijuar kështu një tjetër histori suksesi për eliminimin e varfërisë, nga e cila vendet në zhvillim mund të mësojnë shumë. Iniciativa për Zhvillimin Global po i paraqitet botës nga një vend që eliminimin e varfërisë e bëri realitet dhe prioritet ka përherë mirëqenien. E drejta për zhvillim është një e drejtë e patjetërsueshme e njeriut pasi u sjell dinjitet dhe nder.
AIGS
